Ισλάμ σημαίνει «υποταγή» στο Θεό. Είναι η «θρησκεία της υποταγής στο θέλημα του Θεού», όπως αυτό «αποκαλύφτηκε» στον «προφήτη» Μωάμεθ. Το θέλημα αυτό στο Ισλάμ διαμορφώνει όλες τις όψεις της ζωής, κοινωνικές και ατομικές, ως τις παραμικρές λεπτομέρειες.
Έτσι, το Ισλάμ αποτελεί μια θρησκεία αλλά ταυτόχρονα μια πολιτική, πολιτισμική, κοινωνική και ηθικιστική πραγματικότητα. Αριθμεί πάνω από 700.000.000 πιστούς, που ζουν οι περισσότεροι στο Πακιστάν, την Ινδία, το Μπαγκλαντές, τη Νοτιοανατολική Ασία και Ινδονησία, τις Αραβικές χώρες, την Αφρική, την Τουρκία, το Ιράν, το Αφγανιστάν, τη Ρωσία, τα Βαλκάνια κ.α.
Η θρησκεία που επικρατούσε στη χερσόνησο της Αραβίας πριν την εμφάνιση του Ισλάμ ήταν ένας συνδυασμός ανιμισμού [Ανιμισμός (από το λατινικό anima = ψυχή): Η πίστη ότι όλα τα όντα, φαινόμενα κτλ. είναι εμψυχωμένα με κάποιο πνεύμα που τα κατοικεί] και πολυθεϊσμού. 
Πλατιά διαδεδομένη ήταν η λατρεία των «πνευμάτων» που κατοικούσαν στα δέντρα και στις πηγές των οάσεων. Ανώτερος μεταξύ των «θεοτήτων» ήταν ο Αλλάχ, «ο δημιουργός του κόσμου».
Επίσης, διαδεδομένη ήταν και η λατρεία ιερών λίθων, για τους οποίους πίστευαν ότι περιέχουν κάποια δύναμη που μπορούσε να μεταδοθεί στον πιστό μέσω επαφής. Σημαντικό ιερό στο οποίο γίνονταν ετήσια προσκυνήματα ήταν η Άκαμπα στη Μέκκα, ένα μεγάλο οικοδόμημα κυβικού σχήματος, χτισμένο πάνω σε έναν από αυτούς τους «ιερούς» λίθους, το οποίο επίσης στέγαζε.. αγάλματα πολλών από τις «θεότητες».
Πριν από το Ισλάμ, υπήρχαν επίσης και ιουδαϊκές και χριστιανικές κοινότητες στη χερσόνησο της Αραβίας.
